Toen mijn gewaardeerde en zeer productieve Facebooekvriend Philippe Clerick iets schreef over de zee, moest ik denken aan ‘the ebb and flow of human misery’ uit het gedicht Dover Beach van Matthew Arnold.

Dat komt zich vaak in mijn gedachten nestelen als ik de zee zie, zeker als het donker wordt – eigenlijk, als ik de zee hoor. Philippe Clerick vindt die ebb and flow vooral visueel, voor mij is het meer auditief, zoals de dichter zo vaak oproept in Dover Beach om te luisteren.

Listen! Sophocles hoorde de droeve cadens lang geleden ook, niet aan de Noordzee maar aan de kusten van de Egeïsche zee, en zo komt de dichter bij die donkere gedachte, the turbid ebb and flow of human misery.

De klank van de zee doet Arnold dan denken aan het geloof, die sea of faith, die eens de wereld verenigde, maar nu plaats maakt voor duisternis, waar legers op het strand vechten in verwarring, misschien wel verwijzend naar een veldslag op de kusten van Sicilië, waar het zo donker was dat de verwarde soldaten van Athene geen vriend van vijand konden onderscheiden: ignorant armies clash by night.

DOVER BEACH, Mathhew Arnold (ca. 1851)

The sea is calm tonight.

The tide is full, the moon lies fair

Upon the straits; on the French coast the light

Gleams and is gone; the cliffs of England stand,

Glimmering and vast, out in the tranquil bay.

Come to the window, sweet is the night-air!

Only, from the long line of spray

Where the sea meets the moon-blanched land,

Listen! you hear the grating roar

Of pebbles which the waves draw back, and fling,

At their return, up the high strand,

Begin, and cease, and then again begin,

With tremulous cadence slow, and bring

The eternal note of sadness in.

Sophocles long ago

Heard it on the Ægean, and it brought

Into his mind the turbid ebb and flow

Of human misery; we

Find also in the sound a thought,

Hearing it by this distant northern sea.

The Sea of Faith

Was once, too, at the full, and round earth’s shore

Lay like the folds of a bright girdle furled.

But now I only hear

Its melancholy, long, withdrawing roar,

Retreating, to the breath

Of the night-wind, down the vast edges drear

And naked shingles of the world.

Ah, love, let us be true

To one another! for the world, which seems

To lie before us like a land of dreams,

So various, so beautiful, so new,

Hath really neither joy, nor love, nor light,

Nor certitude, nor peace, nor help for pain;

And we are here as on a darkling plain

Swept with confused alarms of struggle and flight,

Where ignorant armies clash by night.

EENS: 11 november 2022
ERGENS: St.-Idesbald